Het belang van koolhydraten

Het belang van koolhydraten. 

Koolhydraatarme diëten zijn de trend van het moment lijkt wel. Waar het in de jaren 60 en 70 vooral over vetten ging, dat zij zouden zorgen voor overgewicht en alle risicovolle gevolgen voor de gezondheid daarvan, lijken nu koolhydraten de grote boosdoener te zijn. 

Mensen die willen afvallen hoor ik vaak zeggen dat ze zoveel mogelijk koolhydraten schrappen uit hun voeding. Geen brood meer, geen aardappelen meer, geen pasta’s meer, geen fruit(?)… Dit kun je een tijdje vol blijven houden, en je lichaam zal door de lage energie inname waarschijnlijk vermageren, maar voor de lange termijn is dit NIET vol te houden en zelfs sterk af te raden. 

De belangrijkste brandstof die het lichaam dagelijks nodig heeft, zijn de koolhydraten. Koolhydraten zitten voornamelijk in plantaardige producten en in kleine hoeveelheden in zuivelproducten (lactose=melksuiker). In de spijsvertering worden koolhydraten afgebroken tot kleine deeltjes: glucose. Glucose is de kleinste vorm van koolhydraten die via het bloed vervoerd wordt naar de lichaamscellen. In de lichaamscellen wordt glucose verbrand. Bij de verbranding van glucose komt energie vrij die nodig is voor alle lichaamsprocessen en voor het verrichten van arbeid.

Koolhydraten die niet worden afgebroken in de spijsvertering noemen we onverteerbare koolhydraten, ook wel voedingsvezels. Het lichaam heeft voedingsvezels nodig voor een goede stoelgang. Daarnaast zorgen voedingsvezels voor een langer, verzadigd gevoel. Ook zorgen ze ervoor dat het bloedsuikergehalte geleidelijk zal stijgen na een maaltijd en voorkomt het op die manier al te grote pieken en dalen in de bloedsuikerwaardes.

Hersen- en zenuwcellen zijn volkomen afhankelijk van koolhydraten. Ander weefsel, waaronder de spieren, kunnen ook vetten verbranden voor energie. Hersen- en zenuwcellen kunnen alleen koolhydraten gebruiken als bron voor hun energievoorziening. Dit zijn ook de delen van het lichaam die als eerst merken wanneer er te weinig koolhydraten aanwezig zijn. Als er te weinig koolhydraten beschikbaar zijn in het bloed (bloedsuikergehalte) kan dit leiden tot vermoeidheid, duizeligheid en concentratieproblemen en in ernstige gevallen zelfs verlies van bewustzijn of coma.

Tegenwoordig worden bij veel vermageringsdiëten, de koolhydraten zo veel mogelijk vermeden. Het idee hierachter is dat het lichaam dan vetweefsel zou gaan gebruiken voor energie. Dit is echter niet juist. Bij het eten van voldoende eiwitten en vetten, maar te weinig koolhydraten ontstaat een disbalans. De vetten uit de voeding kunnen niet volledig verbrand worden zonder koolhydraten, waardoor er giftige tussenproducten ontstaan. Dit wordt acidose genoemd. Beter is het dus om voldoende van alle voedingsstoffen te eten, zodat er een balans in de voeding is. Hierdoor zal het lichaam optimaal functioneren en zal de stofwisseling weer op normaal niveau gaan werken.

Als er een langere tijd een disbalans is in het voedingspatroon (te weinig koolhydraten), zal het lichaam overschakelen in een zogenaamde ‘overlevingsmodus’. Hierbij maakt het lichaam verschillende stresshormonen (cortisol) aan. Deze stresshormonen zorgen ervoor dat het lichaamseigen eiwit (spierweefsel) wordt omgezet in glucose, zodat dit gebruikt kan worden voor energie.

Kortom: bij het consumeren van te weinig of geen koolhydraten zal het lichaam spierweefsel gaan afbreken om aan voldoende glucose te komen voor energie. De stofwisseling verlaagt daardoor, waardoor het nog lastiger wordt om vet te verbranden, wat eigenlijk de bedoeling was. Je lichaamssamenstelling verandert in een tamelijk lage spiermassa en een vrij hoge vetmassa, ook rondom de organen (visceraal vet=orgaanvet). Niet goed dus!

Belangrijk is om een balans te vinden in de energie inname en energiegebruik. Een balans bestaat uit de juiste hoeveelheid koolhydraten, eiwitten en vetten. In een gezonde voeding leveren koolhydraten minimaal 40% van de energie, eiwitten minimaal 15% en vetten minimaal 20 of 25%. De exacte hoeveelheid is per persoon verschillend.

Wees niet bang om koolhydraten te eten als je wilt afvallen. Ze zijn essentieel voor een gezond, energiek en ‘slank’ lichaam. Kijk eens kritisch naar je totale energie inname en zorg ervoor dat je minder of net zoveel eet als je behoefte. Zorg dat je de juiste, natuurlijke koolhydraten eet en voorkom dat je teveel geraffineerde koolhydraten binnen krijgt. Natuurlijke koolhydraten zitten vooral in havermout, zilvervliesrijst, volkoren brood en volkoren pasta, peulvruchten en fruit.